


Zawartość żelaza w wodach podziemnych waha się od zawartości śladowych do kilkudziesięciu mg Fe/dm3. Może ono występować jako: rozpuszczone i bezbarwne żelazo dwuwartościowe lub utlenione, wytrącające się w postaci czerwonego osadu, żelazo trójwartościowe. Mangan występuje w ilościach znacznie mniejszych i zwykle jego zawartość w wodzie nie przekracza kilku mg Mn/dm3 . Pierwiastki te są rozpuszczone w wodzie w postaci różnych związków chemicznych. Obecność soli żelaza i manganu w wodach podziemnych powoduje dużą uciążliwość przy wykorzystywaniu tych wód do celów komunalnych i przemysłowych i dlatego w większości przypadków eksploatowane ujęcia wody wymagają odżelaziania oraz odmanganiania.
Proces technologiczny usuwania związków żelaza i manganu składa się z:
- napowietrzania wody surowej za pomocą sprężarki lub inżektora,
- korekty pH wody, gdy zachodzi tako potrzeba,
- filtracji z wykorzystaniem odpowiednich złóż.
Pomimo, że sole żelaza i manganu występujq w wodzie w takich samych połqczeniach (najczęściej jako węglany i siarczany), to usuwanie ich przebiega w sposób nieco odmienny.
1. Odżelazianie. Odżelazianie polega no zamianie występujących w wodzie związków żelaza w postaci rozpuszczonej w związki nierozpuszczalne, które są zatrzymywane na złożu filtracyjnym. Warunkiem koniecznym aby to osiągnąć jest napowietrzanie wody. W wyniku napowietrzania usuwany jest z wody wolny dwutlenek węgla, dzięki czemu podwyższa się odczyn tej wody. Sole żelaza hydrolizują w wodzie stosunkowo łatwo, tworząc rozpuszczalne wodorotlenki Fe(OH), które następnie są utleniane rozpuszczonym w wodzie tlenem do nierozpuszczalnych i wytrącających się wodorotlenków żelazowych. Jeżeli sole żelaza występują jako siarczany FeS04, wynikiem hydrolizy jest wodorotlenek żelazawy i kwas siarkowy.
Pod wpływem tlenu (w czasie procesu napowietrzania) wodorotlenek żelazawy przechodzi w wytrqcajqcy się wodorotlenek żelazowy, natomiast wywiązujący się kwas siarkowy może obniżyć odczyn pH do wartości <5, przy której proces odżelaziania ustaje. W takim przypadku, o ile woda nie zawiera dostatecznej ilości węglanów samorzutnie zobojętniających kwasy, należy ją zalkalizować wodorotlenkiem wapnia. Warunkiem szybkiego przebiegu procesu utleniania żelaza dwuwartościowego do trójwartościowego jest osiągnięcie w czasie napowietrzania jak najwyższego odczynu. Na utlenienie 1 mg żelaza Fe(II) zużywa się 0,5-0,9 mg tlenu.
2. Odmanganianie. Rozpuszczone w wodzie sole manganu są trwalsze i nie hydrolizują tak łatwo, jak sole żelaza; do ich usunięcia niezbędne są odpowiednie katalizatory. Skuteczność odmanganiania zależy ponadto od odczynu wody. Najkorzystniej przebiega ono przy pH > 8, przy którym związki manganu hydrolizują do Mn(OH)2. Po napowietrzeniu wodorotlenki te wytrącają się w postaci nierozpuszczalnych Mn(OH)3.
Przy niższych wartościach pH odmanganianie jest możliwe tylko w obecności katalizująco działających tlenków manganu, które osądzając się na złożu w filtrze ciśnieniowym sorbują mangan w postaci wodorotlenków. Osiągnięcie pełnej sprawności procesu jest więc możliwe po "wpracowaniu się filtra", tzn. po wytworzeniu się warstwy tlenków. W wyniku nadmiernego zakwaszenia wody kwasem siarkowym i dwutlenkiem węgla może zajść potrzeba alkalizowania wody wodorotlenkiem wapnia.
Złożoność reakcji zachodzących przy odmanganianiu sprawia, że poprawne i optymalne ustawienie procesu wymaga dużego doświadczenia obsługi oraz starannej kontroli. Należy również zwrócić uwagę na zakłócenia w procesie odmanganiania, jakie mogą spowodować związki azotu znajdujące się w wodzie, a w szczególności amoniak. W tej sytuacji tlen, dostarczony w czasie napowietrzania, zużywany jest do ich utleniania, o nie do utleniania wodorotlenków manganu. Zachodzi wówczas potrzeba odpowiedniego zwiększania ilości dostarczanego tlenu.
Filtr odżelaziający GlobaLine 18-24 PP.
1. dopływ wody nieuzdatnionej 
2. dystrybutor górny
3. złoże filtracyjne
4. żwirek filtracyjny
5. głowica sterująca
6. wyjście wody uzdatnionej
7. rura dystrybucyjna
8. dystrybutor dolny